A poes铆a na Chaira
鈥Un pobo que perde a memoria dos seus homes
茅 un pobo que perde a memoria de si mesmo鈥
XOS脡 CHAO REGO
Francisco Riobarja afirmaba que todo o flu铆r da Chaira se caracteriza polo seu ritmo lento e maduro, que configura unha paisaxe silente, de beleza serena e suave.
Para os poetas chairegos, a Ch谩 ten un aspecto nost谩lxico e conmovedor, cunha nota de melancol铆a agrandada pola dureza do ceo cuberto de br茅temas que dulcifica o 谩nimo de chairegos e chairegas.
Tanta importancia ten a poes铆a para esta comarca natural que Paco Mart铆n mesmo coida que a Terra Cha non exist铆a como tal antes de que Manuel Mar铆a escribise o libro de versos que lle d谩 nome, Terra Cha, a Biblia po茅tica da comarca m谩is grande do pa铆s galego:
A Terra Ch谩 somentes 茅:
un pobo aqu铆, outro acol谩,
mil arbres, monte raso,
un ceio chumbo e tr谩xico
no que andan as aves a voar.
O resto 茅 soed谩.
E 茅 que a Chaira 鈥渟ofre e cala 鈥渃on Manuel Mar铆a de Outeiro de Rei, pero tam茅n ten 鈥渁gros inmensos que ve帽en e van鈥, no verbo entra帽谩bel do vilalb茅s Chao Ledo, e conv茅rtese na 鈥渓onga Chaira dos ventos, sen vales e sen serras鈥 de Dar铆o Xoh谩n Cabana, o vate de Ro谩s. Pero a n贸mina de poetas chairegos contin煤a: Crecente Vega, Iglesia Alvari帽o, D铆az Castro, Francisco de Fientosa, Margarita Ledo, R谩bade Paredes, Fern谩n Velho.
Esta marabillosa herdanza vese acrecentada co importante aporte literario dos poetas vilalbeses, encabezados por Chao Ledo-o m谩is vello dos grandes- seguido por Mato Vizoso-cronista oficial de Vialba-, Garc铆a Hermida- secretario da 4陋 das Irmandades da Fala, fundada en Vilalba en 1916-, Carmi帽a Prieto Rouco-鈥渁 poeta鈥, autora do 鈥淗imno da Terra Cha鈥 ou do poema 鈥淪empre en Villalba鈥- ou Garcia Mato,鈥淥 Guedelli帽as鈥,… n贸mina que se acrecenta d铆a a d铆a cos m谩is novos M陋 Xos茅 Lamas, Rafa Y谩帽ez Jato, Pilar Maseda, Miguel Barrera.
LEMBRANZA E HOMENAXE AOS POETAS VILALBESES
隆Eu sent铆n nun arboredo
a voz do vento cantar
os poemas de Chao Ledo
聽聽聽聽聽聽聽聽como quen vai namorar!
聽聽聽聽聽聽聽 Cantaba o vento fermoso
no medio da soed谩
versos de Mato Vizoso
谩 romaxe de Tard谩!
Baixo a floresta florida
dec铆a o bris cantador,
隆versos de Garc铆a Hermida
con xeito de reise帽or!
Poemas da Prieto Rouco
a voz do vento tragu铆a,
隆meu coraz贸n como louco
con desacougo bat铆a!
E os versos do 鈥淕uedelli帽as鈥
-Xos茅 Lu铆s Garc铆a Mato-
隆con un chiar de anduri帽as
e un murmurar de regato鈥!
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 MANUEL MAR脥A
聽聽
Eu son terra de ti, Chairi帽a anterga,
Terra Ch谩, terra mi帽a, meu amor.
聽聽聽聽Eu son terra de ti, de ti estou feito.
聽聽聽聽聽聽聽聽 Feito estou da t煤a lama e da t煤a pedra,
聽聽聽聽聽聽聽聽 da t煤a luz, da t煤a sombra, da t煤a herba,
聽聽聽da iauga dos teus r铆os, do teu ferro,
e da fari帽a con que fan na chaira
o mouro, arrecendente, pan centeo.
Eu son de frol de toxo e frol de xesta,
de carqueixa, de buxo, de salgueiro,
madeira, son madeira,
dos arbres que en ti nacen
i en ti medran.
Eu son terra de ti, terri帽a amada,
Terra Nai, Chaira longa, mi帽a terra!
XOS脡 LU脥S GARC脥A MATO, “O Guedelli帽as”
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽鈥
Branca, cun manto tenro
esperta a alba.
Cae en silencio
e acompasada a neve maina.
A terra branda
sente a pureza no seu adentro.
Exhala o inverno o fr铆o alent贸
co que aletarga
谩rbores n煤as de ponlas cansas.
Transcorre o tempo
que vai tinguindo brillantes canas
no loiro veo
que engalana verdes acacias.
Calan os ch铆os
que 谩 primavera xa espertaran.
E a luz en f铆os
sae dos nubeiros que se desprazan
lentos e t铆midos.
Febreiro avanza
x茅lido e longo con toda calma.
M潞 XOS脡 LAMAS
聽
XOGO DE PALABRAS
Un sorriso meu
que quere ser teu
para que ve帽as a min.
Un bico meu
que 茅 para ti
que queres ser meu.
Unha palabra t煤a
que quere ser mi帽a
para chegar a ti.
PILAR MASEDA
OS HUMORES DE MADAMA
聽聽聽 Obviando o tempo
聽para danzar seductoramente
namoroume, Madama, un d铆a,
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 hai anos鈥
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 *
Madama, vostede r铆a en noites fr铆as
聽cando era dona de suores c谩lidos.
聽聽聽 Ti帽a un ambig煤 no ventre
聽聽e un sotaque sen ortograf铆a.
Foi dona do murmurio esva铆do
聽聽聽 da s煤a senlleira presenza,
e rouboume una mirada torva
para trocala polo voo d mil andori帽as servicias.
Madama, vostede choraba en nopites c谩lidas
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 cando era dona de ceos fr铆os.
聽聽聽聽聽聽聽聽 Ti帽a una bolboreta na pube
聽聽聽聽聽聽聽 e a dozura tallada nas mans.
聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Foi dona da mi帽a gaiola
聽聽聽聽聽聽聽 m谩is escura e desco帽ecida,
聽聽 e vendeume polo bico alcoh贸lico
聽聽聽聽聽聽聽聽 dunha alevos铆a sen nome.
聽聽聽聽聽 Madama, vostede ri e chora sen tino,
por iso sofre en silencio a s煤a propia existencia.
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 *
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Duplicando a figura,
聽聽聽聽聽 para explicar sinxelamente
聽聽聽聽 xeometr铆a, reciba, madama,
聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 sa煤dos dende Roma.
RAFAEL Y脕脩EZ JATO
Que lento e pesado
茅 facer que se queimen os d铆as,
que o tr谩nsito
defina a estreitura da fiestra,
que non haxa perfumes,
m谩is ben velorios
nas noct谩mbulas follas esquecidas.
Tomo por defensa
unha gaiola, a cadea
de vida que latexa.
MIGUEL BARRERA
